Xây dựng Chuẩn chất lượng trường THCS được xác định là một trong những hoạt động quan trọng của dự án phát triển giáo dục THCS II, Bộ GD&ĐT (2006 – 2012).
 
    Theo các chuyên gia giáo dục, việc áp dụng chuẩn không chỉ là căn cứ để đánh giá chất lượng trường học mà còn là mục tiêu để các địa phương phấn đấu khi đầu tư xây dựng một ngôi trường.

     Mô hình trường THCS tương lai

   Mô hình chuẩn của trường THCS đến năm 2020 phải đảm bảo được các điều kiện về cơ sở vật chất như: khuôn viên riêng biệt, có tường rào bao quanh, có cổng và có biển trường. Trường học đương nhiên là có lớp học với đầy đủ bàn ghế, bảng đen, rộng rãi (tối thiểu 56m2/phòng học), thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông.

   Ngoài hệ thống phòng học ra, trường còn có tối thiểu 2 phòng thí nghiệm thực hành, có thư viện, có phòng hoạt động Đội TNTP HCM, phòng y tế, phòng chứa thiết bị dạy học, có sân chơi – bãi tập.

   Đặc biệt, trong khuôn viên trường phải có nhà vệ sinh (được bố trí theo từnag khu riêng cho GV nam, GV nữ, HS nam, HS nữ), quy mô đáp ứng đủ số HS trong ca học, đảm bảo vệ sinh không làm ô nhiễm môi trường.

   Bên cạnh đó, trường còn có nguồn nước sạch, đủ nước uống hợp vệ sinh cho HS. Theo nội dung dự thảo Chuẩn cơ sở vật chất và thiết bị trường THCS, đến năm 2020 trên cả nước, sẽ có 60 - 75% trường đủ điều kiện như thế.

   Ngoài ra, khoảng 20 - 30% số trường tiện nghi đầy đủ hơn: có đủ phòng thí nghiệm thực hành, tối thiểu 2 phòng học bộ môn, phòng Tin học, phòng nghe nhìn; Thư viện có phòng đọc cho GV – HS; Phòng y tế có 2 giường nằm dành cho bệnh nhân; Sân chơi có bồn hoa cây cảnh, bãi tập có hố nhảy cao nhảy xa đúng tiêu chuẩn; Khu vệ sinh có đủ nước, ánh sáng, chậu rửa, vòi nước, chất tẩy rửa khử mùi...

   Một số rất ít trường (3 – 5%) tiện nghi cao cấp hơn: có đủ phòng học bộ môn theo yêu cầu dạy học; phòng nghe nhìn nối mạng LAN, mạng Internet, có các phương tiện kỹ thuật hiện đại; phòng hát nhạc có trang thiết bị phù hợp, có tường cách âm; Thư viện có phòng đọc riêng cho GV – HS, có máy tính nối mạng Internet, thư viện điện tử cho GV – HS khai thác thông tin. Trường có nhà tập đa năng. Cạnh nhà tập là phòng tắm, phòng thay quần áo riêng cho nam, nữ...

   Đến năm 2020, các yêu cầu này sẽ được đưa vào chuẩn quốc gia cơ sở vật chất kỹ thuật trường THCS. Theo đó, tất cả các trường THCS trên toàn quốc đều phải đạt từ mức 1 (tối thiểu) đến mức 3 (xuất sắc) tuỳ thuộc vào khả năng đầu tư của địa phương. Để đạt được viễn cảnh này, từ 2006 các chuyên gia giáo dục đã phải bắt tay vào xây dựng Chuẩn chất lượng trường THCS (FSQL).

   Chuẩn để “lượng hóa” chất lượng

    Tại buổi làm việc với phái đoàn công tác của Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) tháng 11/2007, Bộ GD&ĐT và ADB đã thống nhất việc xây dựng Chuẩn chất lượng trường THCS (FSQL) là một trong những hoạt động quan trọng của Dự án phát triển giáo dục THCS II.

Bộ GD&ĐT đã giao cho dự án hợp tác với Viện Khoa học giáo dục, Học viện Quản lý giáo dục, trường ĐH Sư phạm TPHCM triển khai xây dựng.

   Theo thiết kế, FSQL bao gồm bốn lĩnh vực: Chuẩn hiệu trưởng, Chuẩn nghề nghiệp giáo viên, Chuẩn cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, Chuẩn học sinh.

    Những tiêu chí cụ thể của các chuẩn bao hàm 5 nội dung của trường học thân thiện học sinh tích cực mà Bộ GD&ĐT đang tích cực triển khai giai đoạn 2008-2013.

    Các chuẩn này sẽ là mục tiêu phấn đấu của tất cả các trường THCS trong những năm tới và sẽ được nâng lên thành Chuẩn quốc gia trường THCS giai đoạn 2010-2020.

   Chuẩn được thiết kế từ các tiêu chuẩn. Trong mỗi tiêu chuẩn sẽ có nhiều tiêu chí. Mỗi tiêu chí có ba mức: tối thiểu, tốt, xuất sắc.

    Mỗi mức của mỗi tiêu chí đều được quy thành điểm số. Tổng số điểm mỗi trường đạt được ở một loại chuẩn sẽ nói lên chất lượng nhà trường đó ở mặt tương ứng. Với thước đo này, ngành GD&ĐT cũng như xã hội sẽ dễ dàng so sánh chất lượng hai trường học có điều kiện xã hội khác nhau.

    Được biết, dự thảo các chuẩn trên đều đã được nghiệm thu. Một số chuẩn đã được triển khai thí điểm. Trao đổi với Tiền phong, bà Angela Ow và bà TanChin Cheoh (Viện giáo dục quốc gia Singapore) - những chuyên gia tư vấn cho dự án THCS II về FSQL – nói:

    “Xây dựng FSQL là một việc làm rất thiết thực nhằm phát triển giáo dục THCS. Khi đã có chuẩn, các địa phương sẽ có căn cứ để dùng nguồn lực của mình đầu tư cho các nhà trường.

    Theo chúng tôi, nội dung dự thảo các chuẩn mà các bạn đã xây dựng khá tốt. Tất nhiên, trong quá trình thí điểm rồi triển khai đại trà, các tiêu chí có thể cần được chỉnh sửa, bổ sung cho phù hợp”.

                                           Quý Hiên - Tiền Phong